gototopgototop

  • PDF

yduc

Trong m?y n?m g?n ?y, t? khi n??c ta chuy?n t? n?n kinh t? k? ho?ch t?p trung sang n?n kinh t? th? tr??ng theo ??nh h??ng XHCN, nhi?u gi tr? x h?i b? thay ??i. ??i v?i ngnh y, bn c?nh m?t s? thnh tch r?t ?ng t? ho, c n?i, c lc ng??i ta cn ku ca phn nn r?ng tinh th?n thi ?? ph?c v? b?nh nhn sa st, y ??c b? xi mn, y ??o khng ???c tn tr?ng. V?y y ??c l g? Y ??o l g? N?i dung c?a y ??c ra sao? Nh?ng nguyn nhn g ? tc ??ng ??n y ??c? v ?i?u quan tr?ng h?n l lm th? no ?? nng cao ???c y ??c trong ngnh Y t?? ? l nh?ng v?n ?? nng b?ng c?a x h?i ngy nay, v c?ng l v?n ?? m ng??i vi?t bi ny mu?n ?? c?p.

Tr??c h?t chng ta hy xem xt y ??c l g, y ??o l g?

Trong x h?i loi ng??i, ngnh ngh? no c?ng ?i h?i ph?i c ??o ??c m ng??i ta th??ng g?i l "??o ??c ngh? nghi?p". Ngnh y l m?t ngnh c lin quan tr?c ti?p ??n s?c kho? v tnh m?ng c?a con ng??i. M s?c kho?, tnh m?ng c?a con ng??i l v?n qu nh?t, nn ?i h?i ng??i lm vi?c trong ngnh y c?ng ph?i c nh?ng ph?m ch?t ??c bi?t. Khng ph?i ai c?ng ?? tiu chu?n lm vi?c trong ngnh y.

Theo cc nh x h?i h?c, "??o ??c l nh?ng tiu chu?n, nguyn t?c ???c d? lu?n x h?i th?a nh?n, quy ??nh hnh vi, quan h? c?a con ng??i ??i v?i nhau v ??i v?i x h?i"[1]. Nh? v?y, ??o ??c c?a ngnh Y, hay ni cch khc, Y ??c, l nh?ng tiu chu?n, nguyn t?c ???c d? lu?n x h?i th?a nh?n, quy ??nh hnh vi v m?i quan h? gi?a th?y thu?c v?i b?nh nhn v v?i ??ng nghi?p.

Nh?ng v tnh m?ng, s?c kho? c?a con ng??i l qu gi nh?t, nn ch? d?a vo d? lu?n x h?i, ngh?a l ch? c Y ??c thi ch?a ??, m m?i Nh n??c, tu? theo hon c?nh c? th? v phong t?c t?p qun c?a ??t n??c, dn t?c mnh, ??u ??a m?t s? ?i?m quan tr?ng c?a Y ??c vo lu?t v cc v?n b?n d??i lu?t, quy ??nh b?t bu?c c? th?y thu?c v b?nh nhn ph?i tun th?, ng??i ta g?i ? l Y ??o. Nh? v?y, Y ??o l y ??c ? ???c th? ch? ho thnh cc quy ??nh, b?t bu?c m?i ng??i ph?i tun th?. Ni cch khc, y ??o l con ???ng c?a ngnh y, l hnh lang php l m ng??i hnh ngh? y ph?i tun th?.

Lu?t B?o v? s?c kho? nhn dn c?a Vi?t Nam ? ???c Qu?c h?i n??c C?ng ho x h?i ch? ngh?a Vi?t Nam thng qua ngy 30-6-1989[2], ? l c? s? php l cao nh?t v? y ??o.

H?i ??ng B? tr??ng ? c Ngh? ??nh s? 23/H?BT ngy 24-1-1991 ban hnh 5 ?i?u l?, ? l: ?i?u l? V? sinh, ?i?u l? khm ch?a b?nh b?ng y h?c c? truy?n dn t?c, ?i?u l? thu?c phng, ch?a b?nh, ?i?u l? khm b?nh, ch?a b?nh v ph?c h?i ch?c n?ng v ?i?u l? thanh tra nh n??c v? Y t?. Trong n?n kinh t? th? tr??ng, vi?c hnh ngh? y ???c t? nhn l t?t y?u. Ngy 13-10-1993, Ch? t?ch n??c L ??c Anh ? k L?nh s? 26 ban hnh Php l?nh v? hnh ngh? y d??c t? nhn. ? c?ng chnh l y ??o.

V?y, n?i dung c?a y ??c l g?

Tuy y ??o c?a cc n??c, cc th?i ??i c khc nhau, nh?ng qua cc l?i th? v nh?ng l?i di hu?n t? x?a ??n nay, ph??ng ?ng hay ph??ng Ty, th y ??c ??u c nh?ng ?i?m chung, ? l hnh vi, thi ?? c?a ng??i th?y thu?c ??i v?i b?nh nhn, l b?n ph?n, trch nhi?m c?a ng??i th?y thu?c, l s? thng c?m ??i v?i ng??i b?nh. Ta c th? ?i?m qua cc l?i th? v l?i di hu?n c?a ng??i x?a ?? hi?u v? n?i dung y ??c.

Trn th? gi?i, ni ??n ng t? ngnh Y ph?i ni ??n Hypcrat[3], m?t th?y thu?c danh ti?ng th?i Hy L?p c? ??i, ng??i s?ng cch chng ta g?n 2500n?m, nh?ng nh?ng t? t??ng, ki?n th?c c?a ng cho ??n nay v?n cn nguyn gi tr?. ??c bi?t ng ? d?y ng??i lm ngnh Y ph?i c Y ??c, m nh?ng l?i d?y ?y, sau ny nh?ng ng??i n?i nghi?p ng ? vi?t nn m?t l?i th? ngh? nghi?p m t?t c? nh?ng bc s? khi t?t nghi?p ra tr??ng ??u ph?i tuyn th?, ? l "L?i th? Hypcrat". Trong l?i th? ny c ?o?n:

"Ti xin th? s? trung thnh v?i quy t?c danh d? v s? lim khi?t trong khi hnh ngh? bc s?. Ti s? s?n sc mi?n ph cho ng??i ngho, khng bao gi? ?i h?i m?t s? th lao qu ?ng so v?i cng s?c ? b? ra. ???c m?i ??n gia ?nh, m?t ti khng ?? ??n m?i s? x?y ra, mi?ng ti s? gi? kn nh?ng b m?t m ng??i b?nh ? th? l?. Ti s? khng l?i d?ng ??a v? c?a mnh ?? lm ??i b?i phong t?c ho?c tn d??ng t?i c. M?t lng tn tr?ng v bi?t ?n cc th?y, ti s? truy?n b cho cc con chu cc th?y nh?ng gio hu?n m ti ? l?nh h?i ???c. N?u ti gi? tr?n l?i th?, ng??i ??i s? qu m?n; n?u ti th?t h?a, ti s? mang m?i danh v cam ch?u s? khinh b? c?a cc b?n ??ng nghi?p v c?a nhn dn". Nh? v?y l ? hng ngn n?m nay, d trong ch? ?? x h?i no th ngh? th?y thu?c c?ng ph?i l?y ??o ??c lm tr?ng.

H?i Th??ng Ln ng L H?u Trc, m?t danh y Vi?t Nam th?i h?u L, trong tc ph?m sch thu?c ?? s? c?a mnh, ngay t? t?p ??u tin ? d?y y ??c cho ng??i th?y thu?c tr??c khi d?y h? lm thu?c. C? d?y: "N?u nh b?nh c m?i, nn ty b?nh n?ng hay nh? m ?i xem, ??ng th?y ng??i ph qu m ?i tr??c, nh ngho kh? m ?i sau. Xem m?ch cho ?n b con gi, nh?t l gi go v ni c, ph?i b?o m?t ng??i ??ng bn ?? trnh s? hi?m nghi. ? l nh lm thu?c ph?i ?? gip ng??i, khng nn v?ng nh lun, nh?t l ?i ch?i. Ch?a b?nh cho ng??i ngho v quan qu? c ??c cng c?n ph?i l?u , nh?t l ng??i con  hi?u, v? hi?n hay nh ngho m b?nh tr?ng th ngoi vi?c cho thu?c, ta c th? tr? c?p thm n?u h? khng ?? ?n, nh? th? m?i l nhn thu?t. Khi b?nh nhn kh?i, ch? c?u tr? l? nhi?u, nn ?? h? t? x?, v lm thu?c l thu?t thanh cao, th ng??i lm thu?c ph?i c ti?t thanh cao. Ti th??ng th?y cc th?y thu?c t?m th??ng, ho?c nhn ng??i b?nh ?m n?ng, ho?c nhn lc nguy c?p v? ?m t?i, m b?nh d? ch?a b?o l kh, b?nh kh b?o l khng ch?a ???c; hay ??i v?i ng??i giu sang quy?n qu th n c?n ?? tnh l?i, v?i ng??i ngho tng th l?nh nh?t coi th??ng, nh? v?y l b?t l??ng, coi ngh? lm thu?c c?ng nh? ngh? bun bn l khng ???c..." [4].

Ch? t?ch H? Ch Minh, lnh t? knh yu c?a nhn dn Vi?t Nam, Danh nhn v?n ho th? gi?i, trong b?c th? g?i cho cn b? ngnh Y t? ngy 27-2-1955 c ?o?n: "Ng??i b?nh ph thc tnh m?ng c?a h? n?i cc c, cc ch. Chnh ph? ph thc cho cc c, cc ch vi?c ch?a b?nh t?t, v gi? s?c kho? c?a ??ng bo. ? l m?t nhi?m v? r?t v? vang. V v?y cn b? c?n ph?i th??ng yu, ph?i s?n sc ng??i b?nh nh? anh em ru?t th?t c?a mnh, coi h? ?au ??n c?ng nh? mnh ?au ??n. L??ng y ph?i nh? t? m?u , cu ni ?y r?t ?ng " .

Bc s? Ph?m Ng?c Th?ch, c? B? tr??ng B? Y t?, nhn m?t chuy?n ln th?m B?nh vi?n v cng nhn lm tr??ng Thc B, Yn Bi, ? c?n d?n cn b? y t? c?a B?nh vi?n lm tr??ng khi ti?p ?n, ch?m sc b?nh nhn, ph?i:

"??n ti?p ?n ni?m n?,
V? d?n d n c?n,
? t?n tnh ch?m sc".

Chng ti ngh?, ?y c?ng l l?i c?a m?t ng??i B? tr??ng c?n d?n cn b?, vin ch?c c?a ton ngnh y t? ni chung ch? khng ch? ring v?i cn b?, vin ch?c c?a B?nh vi?n Lm tr??ng Thc B, Yn Bi. 


V cn bi?t bao nhiu nh?ng ?i?u r?n d?y c?a cc b?c danh y, bi?t bao ng??i ? ton tm ton ph?c v? ng??i b?nh v?i c? cu?c ??i mnh. Khng thi?u g nh?ng ng??i th?y thu?c ? l?y mu c?a mnh ?? cho b?nh nhn khi c?p c?u, th?m ch c bc s? ? l?y c? "c? phong" ch?a r?t nhi?u vi khu?n phong (t?c vi khu?n gy b?nh h?i) nghi?n nh?, tim vo c? th? mnh ?? ch?ng minh r?ng phong l m?t b?nh kh ly v.v... ? chnh l Y ??c.

Nh?ng nguyn nhn tc ??ng ??n y ??c v bi?n php nng cao ??o ??c trong ngnh Y t?

Theo chng ti, nh?ng nguyn nhn chnh tc ??ng ??n y ??c l c? ch? c?a d?ch v? ch?m sc s?c kho?, vai tr qu?n l nh n??c v? y t?, s? t?ng tr??ng kinh t?, m?c s?ng c?a ??i ng? th?y thu?c, vi?c ?o t?o th?y thu?c trong cc tr??ng Y, D??c, vai tr t? qu?n l c?a h?i ngh? nghi?p v d? lu?n x h?i ?i?u ch?nh hnh vi c?a c? th?y thu?c l?n b?nh nhn.

V? c? ch? c?a d?ch v? ch?m sc s?c kho?, t?t nh?t l khng nn ?? ng??i th?y thu?c thu ti?n tr?c ti?p t? b?nh nhn. ?nh r?ng trong c? ch? th? tr??ng, d?ch v? khm ch?a b?nh c?ng nh? cc d?ch v? khc, ngh?a l c?ng c "k? bn, ng??i mua", nh?ng s? mua bn ny nn gin ti?p m khng nn tr?c ti?p, th d? b?nh vi?n khng nn thu vi?n ph c?a b?nh nhn m b?nh nhn nn mua b?o hi?m y t?, b?nh vi?n nh?n kinh ph t? Cng ty b?o hi?m y t? chuy?n sang. Nh?ng d?ch v? cng c?ng th Nh n??c ph?i chi tr? ngnh y t?. Ngh?a l khng nn ??t ??ng ti?n xen vo gi?a m?i quan h? th?y thu?c - b?nh nhn. Hi?n t??ng ph ng?m l r?t ph? bi?n trong cc c? s? y t? hi?n nay, nhi?u khi chi ph ny cao h?n r?t nhi?u l?n vi?n ph. Chnh ph ng?m ny l lm xi mn ??o ??c c?a ngnh Y.

S? t?ng tr??ng kinh t? v m?c s?ng c?a ??i ng? th?y thu?c c?ng c vai tr quan tr?ng trong y ??c, v khi kinh t? cng cao, ??i s?ng c?a cn b? y t? ? ???c nng ln th y ??c c?ng ???c nng ln theo. T?t nhin, khng ph?i ? ?u v bao gi? y ??c c?ng lun lun t? l? thu?n v?i s? t?ng tr??ng kinh t? v m?c s?ng c?a cn b? y t?. Nhi?u khi s? t?ng tr??ng kinh t? l?i t? l? ngh?ch v?i y ??c. B?i v m?c s?ng cao th nhu c?u c?ng cao, gi c? nhi?u lo?i c?ng t?ng t? l? thu?n v?i s? t?ng tr??ng kinh t?. Ngy x?a ?i d? ?m c??i, ng??i ta t?ng nhau quy?n sch, chi?c phch hay ci soong, ci n?i ? l sang, nay th khng cn nh? v?y n?a. Hay ngy x?a, con ci ?i h?c, lm g c chuy?n ph?i h?c thm. Chi?c v xem phim ngy x?a chi c m?t ho c?a ng??i l?n, n?m xu c?a tr? em, nh?ng ngy nay ? l 25.000?[5]. Nh?ng ga d?ch v? y t? th khng th? t?ng ln h?n n?a. B?i v ph?n l?n ng??i b? b?nh l ng??i ngho, vi ng??i ngho m?i hay m?c b?nh v th??ng l b?nh tr?ng. Ga tr? c?a d?ch v? y t? chnh l?ch v?i ga c? do Nh n??c quy ??nh v? ch?m sc y t? c?ng l m?t nguyn nhn gy nn ph ng?m.

Bc s? l m?t ngh? ???c ?o t?o lu nh?t, c?n th?n nh?t, kh kh?n, ph?c t?p nh?t trong cc ngnh ngh? ?o t?o. Ng??i bc s? ph?i h?c 6 n?m, trong th?i gian h?c l?i ph?i th?c t?p ? phng th nghi?m, m? xc, th?c t?p t?i b?nh vi?n c?ng b?ng ?y th?i gian, nh?ng khi m?i ra tr??ng, c?ng ch? l "c bc s? tr?", ch?a ???c nhn dn tin t??ng.

"Th?y gi, con ht tr?" m. ? th?, l??ng c?a bc s? h?c 6 n?m cn thua l??ng m?t k? s? h?c 4 n?m[6]. ? cc n??c pht tri?n, l??ng Bc s? v Lu?t s? l nh?ng lo?i l??ng cao nh?t. ?i ng? khng t??ng x?ng c?ng l m?t trong cc nguyn nhn gy y ??c xu?ng c?p.

Ngoi cc y?u t? trn ?y cn ?i h?i Nh n??c ph?i t?ng c??ng vai tr qu?n l c?a mnh b?ng lu?t v cc v?n b?n d??i lu?t, t?ng c??ng thanh tra, ki?m tra, gim st, k?p th?i ??ng vin, khuy?n khch ng??i lm t?t, x? ph?t thch ?ng nh?ng ng??i vi ph?m. Nh?ng vi?c hnh ngh? qu quy?n h?n, qu?ng co sai s? th?t, bn thu?c gi?, bc s? th v?a khm b?nh v?a bn thu?c, d??c s? th bn thu?c khng c?n ??n,... c?n ph?i ???c ng?n ch?n k?p th?i.

C?ng nh? trn kia chng ti ? ?? c?p, ngh? Y l m?t ngh? ??c bi?t, v v?y khng ph?i ai c?ng c th? tr? thnh th?y thu?c ???c. ?i?u ny c?n ph?i xem xt ngay t? khu tuy?n sinh. Ngh? y l ngh? nhn ??o, v v?y n ??i l?p v?i kinh doanh. Nh?ng ai c m?c ?ch s? ki?m ti?n b?ng ngh? y th t?t nh?t l khng nn tuy?n h? vo tr??ng. V trong 6 n?m trong tr??ng ??i h?c hay 3 n?m trong tr??ng trung h?c y, nh tr??ng ?? th?i gian ?? ??a ra kh?i ngnh nh?ng ng??i th?y thu?c t??ng lai thi?u ??o ??c. V?n ?? l ta c ??t ra khng v tiu chu?n c?a ng??i th?y thu?c l g.

Khi ? ra tr??ng r?i ng??i th?y thu?c c?n ???c ho?t ??ng trong m?t h?i ngh? nghi?p ?? lun lun ???c s? gim st c?a nh?ng ng??i ??ng nghi?p. T?ng h?i Y D??c h?c Vi?t Nam v cc H?i thnh vin c?n ???c trao cho quy?n h?n h?n n?a v H?i c?ng c?n ph?i v??n ln h?n n?a ?? ??m b?o ch?c n?ng t? qu?n ngh? nghi?p cc h?i vin c?a mnh. N?u ng??i th?y thu?c vi ph?m y ??o th cc c? quan Nh n??c c th?m quy?n c?n x? l nghim kh?c. Cn khi m?t ng??i th?y thu?c vi ph?m y ??c th tr??c h?t h? ph?i ???c x? l trong h?i ngh? nghi?p c?a mnh. T? qu?n l m?t hnh th?c r?t h?u hi?u ?? gi? gn y ??c trong ngnh y t?.

Cu?i cng l vai tr c?a cc ph??ng ti?n thng tin ??i chng, ngh?a l c?a d? lu?n x h?i, trong vi?c ?i?u ch?nh hnh vi c?a ng??i th?y thu?c. Theo chng ti, vai tr c?a bo ch r?t quan tr?ng. Nh?ng bo ch khng ch? nu hi?n t??ng, s? vi?c, m ?i?u quan tr?ng h?n l nn phn xt.

Ngh?a l bo ch c?n bi?u d??ng, ??ng vin k?p th?i nh?ng vi?c lm t?t, ph phn nh?ng vi?c lm sai tri c?a c? th?y thu?c l?n b?nh nhn. M?c ?ch l ?? ?i?u ch?nh hnh vi v thi ?? ?ng x? c?a c? th?y thu?c l?n b?nh nhn theo nh?ng chu?n m?c m x h?i ? th?a nh?n.

Tm l?i, y ??c, y ??o ?ang l v?n ?? nng b?ng c?a x h?i, nh?t l trong n?n kinh t? th? tr??ng hi?n nay. X h?i ?i h?i ng??i th?y thu?c ph?i c nh?ng ph?m ch?t ??c bi?t. ?? nng cao y ??c, chng ta khng th? h ho chung chung m ph?i xem xt nguyn nhn d?n ??n s? suy thoi v? y ??c v ?? ra cc bi?n php kh?c ph?c ngay t? khi tuy?n ch?n cn b? vo ngnh. C?n k?t h?p gi?a vi?c qu?n l nh n??c v t? qu?n trong h?i ngh? nghi?p. M?t khc, m?i ng??i cn b? y t? c?ng ph?i t? trau d?i ??o ??c c?a mnh ?? x?ng ?ng v?i danh hi?u cao qu m Bc H? ? d?y: Th?y thu?c nh? m? hi?n./.

BS Nguy?n ??c Ki?t