gototopgototop

  • PDF

Theo th?ng k m?i n?m trn th? gi?i c kho?ng 270.000 ph? n? t? vong v c?n b?nh ung th? c? t? cung (UTCTC), trong ? c ??n 80% s? ca t? vong x?y ra ? nh?ng n??c c m?c s?ng th?p. T?i Vi?t Nam, hng n?m c ??n h?n 6000 ph? n? pht hi?n b? UTCTC v h?n phn n?a s? ? t? vong, ??ng ngh?a v?i m?i ngy 9 ph? n? Vi?t Nam ch?t v c?n b?nh ny. Theo th?ng k c?a T? ch?c Y t? th? gi?i, ?y l c?n b?nh ung th? th??ng g?p hng ??u ? ph? n? t? 15-44 tu?i t?i Vi?t Nam.

UTCTC c th? x?y ra ? ph? n? tr? v tr? gi

UTCTC l c?n b?nh r?t nguy hi?m, gy ra gnh n?ng v nh?ng t?n th?t v cng to l?n v? s?c kho? v tinh th?n cho b?n thn ng??i ph? n? m?c b?nh v c? nh?ng ng??i thn trong gia ?nh nh?ng nh?n th?c c?a ph? n? trong c?ng ??ng v? c?n b?nh ny cn h?n ch?, d?n ??n thi?u th?c phng b?nh, ??c bi?t l ph? n? tr? v cc b?c ph? huynh c tr? gi v? thnh nin. V?n cn r?t t ng??i bi?t r?ng ?y l ung th? c th? phng ng?a ???c b?ng nh?ng bi?n php khng h? ph?c t?p nh? tim ng?a ?? phng trnh vi rt gy b?nh v ??c bi?t vi?c ch?ng ng?a nn th?c hi?n cho tr? gi t? s?m, tr??c giai ?o?n tr? quan h? tnh d?c.

bai-14--tre-gai-vi-thanh-nien-can-duoc-tu-van-suc-khoe-va-tiem-phong-utctc--v-anh-87927

Tr?  gi v? thnh nin c?n ???c t? v?n v tim phng  UTCTC.

C th? ni UTCTC c th? x?y ra v?i b?t k? ai v ??c bi?t, t?i Vi?t Nam UTCTC l ung th? ph? bi?n nh?t ? n? gi?i t? 15-44 tu?i. Trong nhi?u n?m cng tc trong ngnh ung th? ph? khoa, ti ? g?p nh?ng tr??ng h?p b?nh nhn b? UTCTC ? l?a tu?i r?t tr?, th?m ch c tr??ng h?p b gi b? UTCTC khi m?i 16 tu?i. Khi ng??i ph? n? b?t ??u quan h? tnh d?c l h? b?t ??u c nguy c? nhi?m HPV gy UTCTC. V?i s? pht tri?n c?a x h?i hi?n nay, l?a tu?i quan h? tnh d?c t?i Vi?t Nam ngy cng th?p. Nghin c?u qu?c gia v? v? thnh nin v thanh nin l?n 1 (cng b? n?m 2005) cho th?y tu?i quan h? tnh d?c l?n ??u ? nam n? thanh nin Vi?t Nam l h?n 19 tu?i, ??n ?i?u tra l?n 2 (cng b? n?m 2010), ?? tu?i ny h? xu?ng cn 18. Tuy nhin th?m khm lm sng th?c t? v kh?o st trn cc tr? v? thnh nin, thanh nin c thai ngoi mu?n t?i B?nh vi?n Ph? s?n Hng V??ng, B?nh vi?n T? D? v Trung tm S?c kh?e sinh s?n TP.HCM cho th?y c nh?ng tr??ng h?p quan h? tnh d?c t? nguy?n t? 10-12 tu?i. C?ng trn kh?o st ny, tu?i quan h? tnh d?c l?n ??u c?a cc em l 14 tu?i, s?m h?n r?t nhi?u so v?i ?i?u tra qu?c gia. ?i?u ny d?n ??n ?? tu?i m?c b?nh ly truy?n qua ???ng tnh d?c ngy cng tr? h?n.

l b?nh ly truy?n qua ???ng tnh d?c

Nguyn nhn gy ung th? c? t? cung ??n nay ? ???c xc ??nh l vi rt HPV (tn ??y ?? l Human Papillomavirus). ?y l virut r?t d? ly lan v h?u h?t m?i ph? n? ??u c nguy c? nhi?m vi rt ny. Trung bnh c? 10 ph? n? th c ??n 8 ng??i c th? t?ng m?t l?n nhi?m HPV trong ??i. Nguy c? ny c th? x?y ra ngay t? l?n quan h? tnh d?c ??u tin. Do ? quan ni?m UTCTC khng th? x?y ??n v?i mnh, t? ? khng th?c hi?n nh?ng bi?n php phng ng?a l m?t quan ni?m c?n thay ??i. V th?c ra c?n b?nh ny c th? x?y ra v?i b?t k? ph? n? no.

C nhi?u lo?i HPV gy UTCTC. Ngoi 2 tp 16,18 l hai lo?i th??ng g?p nh?t, ch?u trch nhi?m kho?ng 70% tr??ng h?p UTCTC, cc lo?i 31, 33, 45 l cc lo?i th??ng g?p ti?p theo. 5 tp ny l th? ph?m gy ra h?n 83% cc ca UTCTC. ??c bi?t ?ng l?u l tp 45 cng v?i tp 16 v 18 v 3 tp ny l nguyn nhn c?a 90% nh?ng tr??ng h?p UTCTC bi?u m tuy?n. ?y l lo?i UTCTC th??ng g?p ? ph? n? tr?, tin l??ng r?t x?u v ti?n tri?n v di c?n r?t nhanh. Do ? vi?c phng ng?a trnh nhi?m cc lo?i HPV th??ng g?p l c?n thi?t ch? khng ch? l phng ng?a 2 lo?i 16,18.

C di?n ti?n th?m l?ng

UTCTC khng x?y ra ??t ng?t m tr?i qua cc giai ?o?n t? nhi?m vi rt, ??n nh?ng b?t th??ng ? c? t? cung, cc t?n th??ng ti?n ung th? r?i ??n ung th?. Cc giai ?o?n ny di?n ra trong kho?ng th?i gian kh di, trung bnh t? 10 ??n 15 n?m. ?i?u ?ng l?u l cc giai ?o?n ny b?nh di?n ti?n m th?m, giai ?o?n ti?n ung th? h?u nh? khng c tri?u ch?ng g, do ? ch? em khng nh?n bi?t mnh m?c b?nh n?u khng ?i khm ph? khoa. Khi ? ? nh?ng giai ?o?n mu?n, ng??i m?c UTCTC c nh?ng bi?u hi?n nh? ra huy?t tr?ng c mi hi, c l?n mu, ch?y mu m ??o sau giao h?p ho?c sau khi lm vi?c n?ng d ?ang khng c kinh, ho?c n?ng h?n c th? ch?y d?ch c l?n mu ? m ??o, km theo ?au b?ng, l?ng, vng ch?u v chn. N?u ch? em th?y mnh c b?t k? d?u hi?u no k? trn th hy ??n g?p bc s? ngay. Khng nn coi th??ng v b? qua nh?ng tri?u ch?ng ny. Khi cc tri?u ch?ng b? b? qua th ung th? s? c th?i gian ?? ti?n tri?n ??n nh?ng giai ?o?n mu?n h?n v vi?c ?i?u tr? s? cng kh kh?n.

Nn phng ng?a t? khi cn tr?

Khng quan h? s?m

Quan h? s?m (? tu?i d?y th) l m?t trong nh?ng y?u t? lm t?ng nguy c? ly nhi?m vi rt HPV. C? th? c?a cc em gi trong giai ?o?n ny t? b?o v? r?t km tr??c s? t?n cng c?a cc vi rt gy b?nh. Cc b?nh ly lan qua ???ng tnh d?c ? l?a tu?i ny c?ng nhanh h?n do cc mng nh?y ?ang ? giai ?o?n v cng nh?y c?m.

Tim vaccin tr??c l?n quan h? ??u tin

?i?u ?ng m?ng ?y l m?t lo?i ung th? c th? phng ng?a ???c. UTCTC nguy hi?m v n?ng n? nh? v?y, nh?ng ?? phng ng?a c?n b?nh ny l?i khng qu kh b?ng cch tim vaccin ?? phng nhi?m cc tp HPV th??ng gy UTCTC.

Hi?n nay t?i Vi?t Nam ? c v?c xin ng?a nh?ng tp HPV gy ung th? ph? bi?n nh?t, ???c tim cho ph? n? t? 10 ??n 25 tu?i, k? c? ng??i ch?a v ? c quan h? tnh d?c ??u c th? tim. Tim v?c-xin phng b?nh tr??c l?n quan h? ??u tin cho php ch? em phng b?nh ???c t?i trn 90% nguy c?. Bn c?nh ? nh?ng ch? em ? c gia ?nh c?n th?c hi?n khm ph? khoa v t?m sot b?ng ph??ng php ph?t t? bo c? t? cung (PAP smear) ??nh k?, t nh?t 1 n?m/1 l?n, ?? pht hi?n k?p th?i v c gi?i php ?i?u tr? ? nh?ng giai ?o?n s?m c?a b?nh.

Th?m khm ph? khoa ??nh k?

Bn c?nh ? nh?ng b?n gi ? c quan h? tnh d?c, ngoi tim vaccin phng b?nh c?n th?c hi?n khm ph? khoa ??nh k? v t?m sot b?ng ph??ng php ph?t t? bo c? t? cung (PAP smear) ??nh k?, t nh?t 1 n?m/ 1 l?n, ?? pht hi?n k?p th?i v c gi?i php ?i?u tr? ? nh?ng giai ?o?n s?m c?a b?nh. ??i v?i b?n gi ? quan h? tnh d?c, vi?c phng ng?a ??t k?t qu? cao nh?t khi k?t h?p 2 ph??ng php ny. 

Theo s?c kh?e & ??i s?ng